Maar zelfs nu we weten dat sterren enorme, gloeiende gasbollen zijn, op onvoorstelbare afstanden van de aarde, heeft de nachtelijke hemel niets van zijn betovering verloren. Misschien kijken we zelfs met méér verwondering omhoog nu we beseffen hoe uitgestrekt het heelal is.

Ook in de wereld van De laatste Zwaarddanser kijken mensen naar de sterren en proberen zij te begrijpen wat ze zien.

De voorouders van de Zevranieten

Kenan is opgegroeid met de verhalen over de Aenar, de geestelijke machten die de wereld regeren. Die verhalen verklaren niet alleen hoe de Hoogten van Zevran zijn ontstaan, maar vertellen de Zevranieten ook wie zij zijn en waar zij vandaan komen.

Binnen de stam van de Alevran is het Kenans oom Aluberht die deze verhalen bewaart. Hij is de Verhaler: degene die ervoor moet zorgen dat de oude overleveringen niet worden vergeten. Hij kent de geschiedenis van de stamvaderen en de woorden die zij van generatie op generatie hebben doorgegeven.

Voor de Zevranieten zijn deze verhalen meer dan vermaak. Ze vormen hun gezamenlijke geheugen. In een wereld zonder geschreven geschiedenis is een Verhaler geen gewone verteller, maar de bewaker van de identiteit van zijn volk.

Op een heldere avond, tijdens Kenans eerste grote reis buiten het stamgebied, kijkt hij vol ontzag naar de sterren. Aluberht vertelt hem dat het hun voorouders zijn die vanuit de hemel op hen neerkijken: de overleden Kinderen van Zevran.

Kenan twijfelt niet aan wat zijn oom hem vertelt. Waarom zou hij? Het is de verklaring waarmee hij is opgegroeid. Toch neemt hij ook deze overlevering niet zomaar aan zonder erover na te denken.

‘Als dat onze voorouders zijn… hoe komt het dan dat wij met maar zo weinig mensen zijn? Er zijn ontelbare sterren en maar enkele tienduizenden Zevranieten.’

Het antwoord van Aluberht is eenvoudig: hun volk is klein geworden door de clanoorlogen.

Een jongen die vragen blijft stellen

Dit korte gesprek zegt veel over Kenan.

Hij houdt van de oude verhalen en luistert ademloos wanneer zijn oom over Vader Zevran en de Aenar vertelt. Tegelijkertijd is hij nieuwsgierig en kritisch. Hij zoekt naar verbanden en merkt het op wanneer iets in een verhaal niet lijkt te kloppen.

Kenan stelt zijn vraag niet omdat hij de woorden van Aluberht wil ontkrachten. Hij wil ze begrijpen.

Dat onderscheid vind ik belangrijk. Verwondering en kritisch nadenken hoeven elkaar niet uit te sluiten. Kenan kan geloven dat de sterren de zielen van zijn voorouders zijn en zich tegelijkertijd afvragen waarom het er zoveel zijn. Zijn geloof maakt hem niet minder nieuwsgierig. Het geeft hem juist nieuwe vragen.

Daarmee lijkt hij misschien meer op ons dan op het eerste gezicht zichtbaar is. Ook wij hebben verhalen gebruikt om betekenis te geven aan de sterrenhemel. Vrijwel iedere cultuur zag figuren, helden en goden tussen de sterren. Die verhalen hielpen mensen hun plaats in de wereld te begrijpen, lang voordat de wetenschap kon verklaren wat sterren werkelijk zijn.

De schaduw van het verleden

Het antwoord van Aluberht draagt ook een duistere geschiedenis met zich mee. De sterren zijn talrijk omdat er door de eeuwen heen ontelbare Zevranieten zijn gestorven. Vooral de clanoorlogen hebben hun tol geëist en het volk verdeeld en verzwakt.

Aluberht ziet de generaties die verloren zijn gegaan en een volk dat ooit groter en machtiger was. Kenan ziet vooral een mysterie dat hij wil doorgronden. Hij beseft nog niet volledig hoeveel geweld, verlies en verdriet er achter de woorden van zijn oom schuilgaan.

Voor hem is de sterrenhemel nog een veilige plek. Een hemel waaronder zijn voorouders over hem waken en waaronder de verhalen altijd hetzelfde blijven.

Maar verhalen veranderen wanneer je zelf onderdeel van de geschiedenis wordt.

Dezelfde sterren, een andere betekenis

De sterren boven de Hoogten van Zevran veranderen niet. Toch zal Kenan er nooit meer op precies dezelfde manier naar kunnen kijken.

Dat vind ik een van de fascinerendste aspecten van een sterrenhemel: niet de sterren veranderen, maar de persoon die ernaar kijkt. Een kind ziet misschien lichtjes en figuren. Een reiziger zoekt richting. Iemand die een dierbare heeft verloren, denkt aan afwezigheid. En iemand die niet meer weet waar hij vandaan komt, kan in diezelfde hemel op zoek gaan naar iets wat hij ooit heeft gekend.

Aan het begin van Gebonden kijkt Kenan omhoog als een nieuwsgierige jongen die gelooft dat zijn voorouders over hem waken. Hij kent zijn ouders, zijn stam en zijn plaats in de wereld. De verhalen van Aluberht verbinden hem met iedereen die vóór hem kwam.

Hij weet wie hij is.

En juist daarom krijgt dat eenvoudige moment onder de sterren later zoveel betekenis.

Lees ook: Kenan vóór alles verandert

Wil je ontdekken hoe Kenans vertrouwde wereld verandert? Lees dan meer over Gebonden, het eerste deel van De laatste Zwaarddanser.

Het bericht De sterrenhemel door de ogen van Kenan verscheen eerst op Hans Bronkhorst - Blog.